Chartres

  De Bijbel in steen Chartres, misschien wel de grootste kathedraal van Frankrijk, behoort tot de meesterwerken van de wereldarchitectuur. Het was een resultaat van een geweldige uitbaorsting van godsdienstige activiteit rond 1100. De bouw van de kathedraal was een enorme boetedoening en degenen die eraan bijdroegen, konden zich ezrvan verzekerd voelen dat hun zonden vergeven zouden worden. Als iemand verbitterd was of weigerde zijn vijanden te vergeven, werd hem het recht ontzegd eraan mee te werken. Want het ging niet slechts om het bouwen van een stenen kerk, maar ook om het bouwen van een kathedraal van de geest, die mensen volkomen veranderde. Uit devotie voor Maria, aan wie de kathedraal opgedragen werd, sleepten duizenden boeren uit de omgeving de karren met stenen aan, waaruit de duizenden figuren die het gebouw versieren, vervolgens uitgehouwen werden.   De meester-bouwers Chartres kent veel raadsels. Het is een geniaal gebouw, maar wij weten niets over degenen die het bouwden en het buitengewone beeldhouwwerk maakten. Tot dat beeldhouwwerk behoren friezen met taferelen uit de bijbel (zoals het Laatste Avondmaal), groteske duivels en afbeeldingen van heiligen. Samen met de prachtige gebrandschilderde ramen maken ze de kathedraal een compendium van de middeleeuwse theologische voorstellingswereld. Toch zijn niet alle voorstellingen zonder meer godsdienstig van aard. Doordat er in die tijd zoveel kathedralen gebouwd werden, kwam er plotseling enorm veel vraag naar bouwmeesters en ambachtslieden. Groepen metselaars sloten zich in gilden aaneen en trokken door Europa, om overal waar zij het konden krijgen werk aan te nemen. In een tijd waarin horigen gebonden waren aan de grond die zij bewerkten, werden de metselaars bekend als 'vrijmetselaars'. Er werden allerlei abstracte ideeën in de kathedralen opgenomen, zowel afkomstig uit de alchemie en de muziek als uit de theologie en de filosofie. Volgens de kunstcriticus Kenneth Clark vertegenwoordigen de gezichten van de beelden in Chartres een nieuwe fase in de ontwikkeling van de cultuur van het Westen en spreekt er een 'volkomen nieuwe' spiritualiteit uit.   De heilige heuvel De historicus Suchet vertelt hoe er eens een heilig woud was op de heiveltop waar Chartres nu staat. Eeuwen later werd de plaats bewoond door de Carnuten en hielden volgens Julius Caesar druïden er hun plechtigheden. In de vierde eeuw stond er een christelijke kerk. Een oude put achter de kathedraal zou door druïden voor waarzeggerij zijn gebruikt. Zij bestudeerden het borrelen van het water, nadat zij er stevig met een eiketak in hadden geroerd. Chartres wordt dus net als veel andere heilige plaatsen in de wereld al eeuwen en misschien wel millennia als heilig beschouwd.   Het labyrint Het labyrint in de kerkvloer heeft een doorsnede van dertien meter. Veel kerken uit deze tijd hebben een labyrint. In het midden is een roos te zien, op de plaats waar zich vroeger een koperen plaat met een afbeelding van Theseus, de Minotaurus en Ariadne bevond.   De torens van de kathedraal De schrijver Paul Devereux heeft erop gewezen dat de verschillende hoogte van de beide torens mogelijk een symbolische betekenis heeft. Volgens hem komen de maten van de hoogste toren overeen met de zonnekalender en die van de laagste met de maancyclus. De symboliek van de zon en de maan, mannelijk en vrouwelijk, herinnert aan oudere heidense tradities en wijst erop dat de kathedraal op een oude heidense plaats staat.   De Zwarte Madonna De vereering van de Zwarte Madonna verbreidde zich plotseling in de twaalfde eeuw, misschien omdat kruisvaarders zwarte Mariabeelden meebrachten uit het Heilig Land. Verschillende bronnen wijzen erop dat de Zwarte Madonna van oorsprong een heidense godin was.     _